కూర్పు వివరాలు | Composition Details
కూర్పు / Composition: దశావతార శబ్దం | Dasavatara Sabdam
రాగం / Raga: మోహన, కళ్యాణి | Mohana, Kalyani
తాళం / Tala: మిశ్ర చాపు | Misra Chapu
ప్రకృతి / Nature: విష్ణువు దశావతారాలను వర్ణించే శబ్దం | A Sabdam depicting the ten incarnations of Lord Vishnu
శ్లోక రచన / Slokam by: జయదేవుడు | Jayadeva
శబ్ద రచన / Sabdam by: అన్నబత్తుల రంగదాసు | Annabattula Rangadasu
నృత్యకల్పన / Choreography: పద్మభూషణ్ డా. వెంపటి చినసత్యం గారు | Padma Bhushan Dr. Vempati Chinna Satyam
తెలుగు సాహిత్యం
శ్లోకం
వేదానుద్ధరతే జగన్నివహతే భూగోళముద్బిభ్రతే
దైత్యం దారయతే బలిం ఛలయతే క్షత్రక్షయం కుర్వతే
పౌలస్త్యం జయతే హలం కలయతే కారుణ్యమాతన్వతే
మ్లేచ్ఛాన్ మూర్ఛయతే దశాకృతికృతే కృష్ణాయ తుభ్యం నమః
జతి
తగ్గదీంత తాహత ధీనుత
తద్ఢీనుత తాహత ణందణ
తఝం తరిత తఝంఝంతరిత
తఝం తరిత ఝంతకురేకిణ
తడికు డిడికు డిడిడికు డింకుకు ॥2॥
తక్కిణనక తకుందరి కిటతక ॥2॥
తకుందరికుంద రికుందరి తకుందక
మత్స్యావతారం
మత్సరమున మరియంబుధిలో ॥4॥
జొచ్చియున్న సోమకుడంబుధి
జొచ్చియున్న సోమకుని ద్రుంచియు
విచ్చలవిడి వేదములజునకు ॥2॥
ఇచ్చితివో మత్స్యావతార
వేదములిచ్చితివో మత్స్యావతార
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
కూర్మావతారం
తఝ్ఝణుతా తగ్గిది తకుందరి ॥2॥
పలుమారు మిము ప్రస్తుతి చేయుచు ॥2॥
చెలగి సురలు జలధి మథింపగ ॥2॥
అలసిన సురలు జలధి మథింపగ ॥2॥
కలిమి బలిమి యాలమితో నొసగిన ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
వరాహావతారం
కుకుందరికిట తరికిట కిటతక ॥2॥
స్థిరముగా ధర నురవడి చేకొని ॥2॥
ఉరగ పదము ఇరువుగ జొచ్చిన ॥2॥
హిరణ్యాక్షు బలిమార్చితివో ॥2॥
వరసుగుణ వరాహరూప ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
నరసింహావతారం
ధంధంధణ ధాను తడింకుకు ॥2॥
జంభారి సురప్రముఖ కదంబంబును రక్షింపంగ ॥2॥
స్తంభంబున వెలయియు ॥2॥
దానవ డింభకు గాచితివో నరసింహ ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
వామనావతారం
తద్ధణాంత తాహత ఝంతరి ॥2॥
మానితముగ ముల్లోకంబులు ॥2॥
తానొప్పుగ కాపాడంగ ॥2॥
మనుగా మూడడుగులు
బలిచే దానము గొను వామనరూప ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
పరశురామావతారం
తరిత తరిత ధృగుడుతత్తతకిట ॥2॥
తరిమి తరిమి ధరణీపతులను ॥2॥
పరశువుచే దునుమాడితివో ॥2॥
వరవీర పరాక్రమమున ధర బరగితివో
భార్గవరామ ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
రామావతారం
జగజగణకు జగణకు రేకిణ ॥2॥
దశరథ తనయుడివై ॥2॥
సురలకు వశము కాని దశముఖు ॥3॥
ద్రుంచి విశదముగ అయోధ్యకు
సీతతో వేంచేసితివో రఘురామ ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
బలరామావతారం
తాకు తడికు తడింకు డేకుకు ॥2॥
యాదవ వంశాబ్ధి సుధాకరు ॥2॥
ఆదిదేవుడనజుడుగా గల ॥3॥
మోదమొసగ ఖలులను ద్రుంచియు ॥2॥
మేదినీ భారమొడిపిన బలరామ ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
బుద్ధావతారం
తకుంతరిత ఝంతకరేకిణ ॥2॥
అంగనలకు సిగ్గడలింపగ ॥4॥
అంగజ సమరూపముతో ॥2॥
రంగుగ పురకాంతల వ్రతములు ॥2॥
భంగపరచు బుద్ధావతార ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
కల్క్యావతారం
కిటకిటటక కిర్రట కిటతకధీం ॥2॥
పాపపు కలి బాధలు మాన్పగ ॥4॥
నీటుగ కరవాలము చేకొని ॥2॥
ఘోటకమునెక్కి దురాత్ముల ॥2॥
గీట నణచిన కల్క్యావతారా ॥2॥
తధణధణత ధిన్న కిటతక ధిన్న కిటతక
తాహతఝణు తణఝణు తఝణు
ముగింపు
జగకు ణగకు ఝే ఝే జగఝే ॥2॥
సురల్ మేల్ మేలని పొగడగ ॥6॥
నిరతము నీ దాసుల బ్రోవగ ॥2॥
పరగ వ్యాఘ్రపురమున వెలసిన ॥2॥
వరదరాజ దేవా ఆశ్రిత సురభోజా పరాక్
తాంగిటతక తరికిటతక తరికిటతోం
తత్తరికిటతోం
తత్తరికిటతోం
తద్ధి తరికిటతోం
తధిత్త తరికిటతోం
తరికిటతోం ॥3॥
ధృగుడుత తకిట ఝంత
తరిద్ధణతా
తఝం ఝణుతా
తధీం ధీమి ॥2॥
ధృగుడుత తకిట తక
తత కిటతక ॥2॥
ధృగుడుత తకిట
ధృగుడుత తకిట
త తకిట ॥3॥
ధృగుడుత
ధృగుడుత
ధృగుడుత
ధృగుడుత
తఝం
తెలుగు భావం
ఈ శబ్దంలో శ్రీమహావిష్ణువు లోకరక్షణ కోసం ధరించిన పది అవతారాలను వర్ణించారు. మత్స్యరూపంలో వేదాలను రక్షించడం, కూర్మరూపంలో సముద్రమథనానికి ఆధారమవడం, వరాహరూపంలో భూమిని ఉద్ధరించడం, నరసింహరూపంలో ప్రహ్లాదుని కాపాడడం, వామనరూపంలో బలిచక్రవర్తి నుంచి మూడు అడుగుల నేలను పొందడం ఇందులో వివరించబడతాయి.
పరశురాముడు దుష్టరాజులను సంహరించగా, శ్రీరాముడు రావణుని వధించి సీతతో అయోధ్యకు చేరాడు. బలరాముడు దుష్టులను సంహరించి భూభారాన్ని తగ్గించాడు. బుద్ధుడు లోకానికి శాంతి, కరుణలను బోధించగా, కల్కి అవతారం కలియుగంలోని అధర్మాన్ని తొలగిస్తుంది. చివరగా వ్యాఘ్రపురంలో వెలసిన వరదరాజస్వామిని స్తుతిస్తూ భక్తులను రక్షించమని ప్రార్థిస్తారు.
English Lyrics
Slokam
Vedan uddharate jagan nivahate bhugolam udbibhrate
Daityam darayate Balim chhalayate kshatra kshayam kurvate
Paulastyam jayate halam kalayate karunyam atanvate
Mlechchhan murchhayate dasakriti krite Krishnaya tubhyam namah
Jati
Taggadeenta taahata dheenuta
Taddheenuta taahata nandana
Tajham tarita tajham jhantarita
Tajham tarita jhanta kurekina
Tadiku didiku dididiku dinkuku ॥2॥
Takkina naka takundari kitathaka ॥2॥
Takundari kunda rikundari takundaka
Matsya Avataram
Matsaramuna mari ambudhilo ॥4॥
Jochchiyunna Somakud ambudhi
Jochchiyunna Somakuni drunchiyu
Vichchalavidi Vedamulajunaku ॥2॥
Ichchitivo Matsyavatara
Vedamulichchitivo Matsyavatara
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Kurma Avataram
Tajjhanutaa taggidi takundari ॥2॥
Palumaaru mimu prastuti cheyuchu ॥2॥
Chelagi suralu jaladhi mathimpaga ॥2॥
Alasina suralu jaladhi mathimpaga ॥2॥
Kalimi balimi yaalamito nosagina ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Varaha Avataram
Kukundari kita tarikita kitathaka ॥2॥
Sthiramugaa dhara nuravadi chekoni ॥2॥
Uraga padamu iruvuga jochchina ॥2॥
Hiranyakshu bali maarchitivo ॥2॥
Varasuguna Varaha rupa ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Narasimha Avataram
Dhandhandhana dhaanu tadinkuku ॥2॥
Jambhaari sura pramukha kadambambunu rakshimpanga ॥2॥
Stambambuna velayiyu ॥2॥
Danava dimbhaku gaachitivo Narasimha ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Vamana Avataram
Taddhanaanta taahata jhantari ॥2॥
Maanitamuga mullokambulu ॥2॥
Taanoppuga kaapaadanga ॥2॥
Manugaa moodadugulu
Baliche daanamu gonu Vamana rupa ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Parasurama Avataram
Tarita tarita dhrugudu tattata kita ॥2॥
Tarimi tarimi dharanee patulanu ॥2॥
Parasuvuche dunumaaditivo ॥2॥
Varaveera paraakramamuna dhara baragitivo
Bhargava Rama ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Rama Avataram
Jagajaganaku jaganaku rekina ॥2॥
Dasaratha tanayudivai ॥2॥
Suralaku vasamu kaani Dasamukhu ॥3॥
Drunchi visadamuga Ayodhyaku
Seetato venchesitivo Raghurama ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Balarama Avataram
Taaku tadiku tadinku dekuku ॥2॥
Yadava vamsabdhi sudhaakaru ॥2॥
Aadidevud anajudugaa gala ॥3॥
Modamosaga khalulanu drunchiyu ॥2॥
Medinee bhaaramodipina Balarama ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Buddha Avataram
Takuntarita jhanta karekina ॥2॥
Anganalaku siggadalimpaga ॥4॥
Angaja sama rupamuto ॥2॥
Ranguga pura kaantala vratamulu ॥2॥
Bhangaparachu Buddhaavatara ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Kalki Avataram
Kitakita taka kirrata kitathakadheem ॥2॥
Paapapu Kali baadhalu maanpaga ॥4॥
Neetuga karavaalamu chekoni ॥2॥
Ghotakamunekki duraatmula ॥2॥
Geeta nanachina Kalkyavatara ॥2॥
Tadhana dhanata dhinna kitathaka dhinna kitathaka
Taahata jhanu tana jhanu tajhanu
Conclusion
Jagaku nagaku jhe jhe jagajhe ॥2॥
Sural mel melani pogadaga ॥6॥
Niratamu nee daasula brovaga ॥2॥
Paraga Vyaghrapuramuna velasina ॥2॥
Varadaraja Deva aasrita surabhoja paraak
Taangitathaka tarikitathaka tarikitathom
Tattarikitatom
Tattarikitatom
Taddhi tarikitathom
Tadhitta tarikitathom
Tarikitathom ॥3॥
Dhruguduta takita jhanta
Tariddhanataa
Tajham jhanutaa
Tadheem dheemi ॥2॥
Dhruguduta takita taka
Tata kitathaka ॥2॥
Dhruguduta takita
Dhruguduta takita
Ta takita ॥3॥
Dhruguduta
Dhruguduta
Dhruguduta
Dhruguduta
Tajham
English Meaning
Dasavatara Sabdam describes the ten incarnations assumed by Lord Vishnu to protect the world and restore righteousness. As Matsya, he rescued the sacred Vedas. As Kurma, he supported the mountain during the churning of the ocean. As Varaha, he lifted the Earth and defeated Hiranyaksha. As Narasimha, he emerged from a pillar and protected Prahlada.
As Vamana, he received three steps of land from King Bali and encompassed the three worlds. As Parasurama, he destroyed oppressive rulers. As Rama, he defeated Ravana and returned to Ayodhya with Sita. As Balarama, he destroyed evil and reduced the burden of the Earth. Buddha represents compassion and spiritual wisdom, while Kalki arrives on horseback to destroy the evils of the Kali age.
The composition concludes by praising Lord Varadaraja and praying for the protection of all his devotees.