కూర్పు వివరాలు | Composition Details
కూర్పు / Composition: ఝెణుత శబ్దం – తుళువ రాజేంద్ర శబ్దం
ప్రకృతి / Nature: శబ్దం
విషయం / Subject: రాజస్తుతి
రాగం / Raga: మోహన
తాళం / Tala: ఆది
తెలుగు సాహిత్యం
జతి
ఝణుత.. ఝణు ధణంత ధిమికిట కిణత
కిణ కిణకుధిమింధిమి ఝగత ఝగణకు తగణకు
తద్ధణ తెహితత్తత్తాం
ఔర.. ఔరా – 2
ధణ ధణత సరసుడవురౌరా – 4
ఔరా ఔరారా ఔరారా..
నాదగు కవికృతి గైకోరా – 2
ఈ భువి నీ సరి ఉన్నారా – 2
ఉన్నారా – 3
రూపమున మన్మధుడవేరా – 2
శిబి కర్ణుల మించు ఉదార – 2
సరసాద్భుత కవిత సార – 2
సంగీతము నీ సోమ్మేరా – 4
గుణనిధి నీవని విన్నారా – 2
విన్నారా – 3
వర నీరద సమ గంభీర – 2
రణ నిపుణ విజయ భళ్ సూర – 2
ప్రతాప సింహేంద్ర కుమార – 2
శ్రీ వెలసిన తుళజ వజీర – 2
భళిభళిరా.. శహభాసురా.. సల్లామురా..
దయచూడరా.. నీదానరా..
నన్నేలుకోర భోశలాధిశ్వరా..
జతి
త-ధణాంధణ ఝణుంఝణు ధిమింధిమి తకతరి తకఝణు – 2
తా-కిటతక ధి-కిటతక తత్త-కిటతక ధిధి-కిటతక
{తాంగిటతక తరికిటతక ఝం తధిగిణత} – 2
తాంగిటతక తరికిటతక ఝం తకతధిగిణతోం
అర్థం – Meaning in Telugu
ఈ శబ్దంలో ఒక రాజును అతని రూపం, ఉదారత, కవిత్వం, సంగీతాభిమానం, గుణగణాలు, గంభీరత, యుద్ధ నైపుణ్యం మరియు ప్రతాపం వంటి లక్షణాలతో ప్రశంసిస్తూ స్తుతి చేయబడుతుంది.
“ఈ భువి నీ సరి ఉన్నారా”
ఈ భూమిపై నీకు సమానమైనవారు ఎవరున్నారు? అని రాజు యొక్క గొప్పతనాన్ని ప్రశంసిస్తున్నారు.
“రూపమున మన్మధుడవేరా”
రూపంలో మన్మథునితో సమానమైనవాడివా అని ప్రశంసిస్తున్నారు.
“శిబి కర్ణుల మించు ఉదార”
దానగుణంలో ప్రసిద్ధులైన శిబి, కర్ణులను మించిన ఉదారుడిగా రాజును వర్ణిస్తున్నారు.
“సరసాద్భుత కవిత సార”
కవిత్వంలోని సౌందర్యం మరియు అద్భుతమైన సారాన్ని ఆస్వాదించేవాడిగా లేదా కలిగినవాడిగా ప్రశంసిస్తున్నారు.
“సంగీతము నీ సోమ్మేరా”
సంగీతం పట్ల ప్రత్యేకమైన అభిమానం మరియు ఆసక్తి కలిగిన రాజుగా స్తుతిస్తున్నారు.
“గుణనిధి నీవని విన్నారా”
నీవు సద్గుణాల నిధివని అందరూ విన్నారా అని ప్రశంసాత్మకంగా పేర్కొంటుంది.
“వర నీరద సమ గంభీర”
వర్షాన్ని కురిపించే మేఘంలా గంభీరమైన వ్యక్తిత్వం కలవాడిగా వర్ణిస్తుంది.
“రణ నిపుణ విజయ భళ్ సూర”
యుద్ధంలో నిపుణుడై, విజయాన్ని సాధించే వీరుడిగా స్తుతిస్తుంది.
“ప్రతాప సింహేంద్ర కుమార”
ప్రతాపశాలి సింహేంద్రుని కుమారుడిగా పేర్కొంటుంది.
“శ్రీ వెలసిన తుళజ వజీర”
తుళజ వజీర్‌గా వెలుగొందుతున్న మహనీయుడిని సూచిస్తుంది.
చివరలోని “భళిభళిరా.. శహభాసురా.. సల్లామురా.. దయచూడరా.. నీదానరా..” వంటి పదాలు రాజును గౌరవిస్తూ, ప్రశంసిస్తూ, ఆయన కృపను కోరే భావాన్ని వ్యక్తపరుస్తాయి.
శబ్దం యొక్క స్వభావం
ఈ రచనలో జతులతో పాటు రాజును స్తుతించే సాహిత్యం ఉంటుంది. అందువల్ల నృత్యంలో జతి, లయ, రాజస్తుతి మరియు అభినయ అంశాలు సమన్వయంగా వ్యక్తమవుతాయి.
భోశలాధిశ్వరా – వివరణ
మీరు అందించిన వివరణ ప్రకారం, భోశల / భోసల అనేది దక్షిణ భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా తంజావూరు ప్రాంతాన్ని పాలించిన మరాఠా రాజుల వంశానికి సంబంధించిన పేరు. ఈ వంశం కళలు మరియు సాహిత్యాన్ని పోషించినదిగా ఆ వివరణలో పేర్కొనబడింది.
English Lyrics
Composition Details
Composition: Jhenuta Shabdam – Tuluva Rajendra Shabdam
Nature: Shabdam
Subject: Royal Praise
Raga: Mohana
Tala: Adi
Jati
Jhanuta.. Jhanu Dhananta Dhimikita Kinata
Kina Kinakudhimindhimi Jhagata Jhaganaku Taganaku
Taddhana Tehitattattaam
Aura.. Auraa – 2
Dhana Dhanata Sarasudavurauraa – 4
Auraa Auraaraa Auraaraa..
Naadagu Kavikruti Gaikoraa – 2
Ee Bhuvi Nee Sari Unnaaraa – 2
Unnaaraa – 3
Roopamuna Manmadhudaveraa – 2
Shibi Karnula Minchu Udaara – 2
Sarasadbhuta Kavita Saara – 2
Sangeetamu Nee Sommeraa – 4
Gunanidhi Neevani Vinnaaraa – 2
Vinnaaraa – 3
Vara Neerada Sama Gambheera – 2
Rana Nipuna Vijaya Bhal Soora – 2
Prataapa Simhendhra Kumaara – 2
Shree Velasina Tulaja Vajeera – 2
Bhalibhaliraa.. Shahabhaasuraa.. Sallaamuraa..
Dayachoodaraa.. Needaanaraa..
NannElukora Bhosalaadhishwaraa..
Jati
Ta-Dhanaandhana Jhanunjhanu Dhimindhimi Takatari Takajhanu – 2
Taa-Kitataka Dhi-Kitataka Tatta-Kitataka Dhidhi-Kitataka
{Taangitakata Tarikitakata Jham Tadhiginata} – 2
Taangitakata Tarikitakata Jham Takatadhiginatom
Meaning in English
This Shabdam is a royal praise composition, describing and praising a king through references to his appearance, generosity, literary and musical appreciation, virtues, dignity, courage and prowess.
“Ee Bhuvi Nee Sari Unnaaraa”
Who is equal to you in this world? The line praises the king’s greatness and distinction.
“Roopamuna Manmadhudaveraa”
You are comparable to Manmatha in beauty and appearance.
“Shibi Karnula Minchu Udaara”
The king is praised as being even more generous than the legendary figures Shibi and Karna, who are traditionally associated with extraordinary generosity.
“Sarasadbhuta Kavita Saara”
The composition praises his appreciation or excellence in beautiful and remarkable poetry.
“Sangeetamu Nee Sommeraa”
It praises his association with and appreciation of music.
“Gunanidhi Neevani Vinnaaraa”
You are known as a treasure of virtues.
“Vara Neerada Sama Gambheera”
He is described as majestic and profound like a great rain-bearing cloud.
“Rana Nipuna Vijaya Bhal Soora”
He is praised as a skilled and victorious warrior.
“Prataapa Simhendhra Kumaara”
He is referred to as the son of Pratapa Simhendra.
“Shree Velasina Tulaja Vajeera”
This refers to the illustrious Tulaja Vajeer.
The concluding expressions — “Bhalibhaliraa, Shahabhaasuraa, Sallaamuraa, Dayachoodaraa” — convey praise, respect, salutation and an appeal for the ruler’s grace.
About the Shabdam
The composition combines rhythmic jatis with royal praise, making it suitable for presenting both rhythmic Nritta passages and expressive Abhinaya associated with the king being praised.
About “Bhosalaadhishwara”
According to the explanatory material you provided, Bhosala/Bhosala refers to the name of the Maratha royal dynasty that ruled parts of South India, particularly the Thanjavur region. The supplied note also states that this dynasty patronised arts and literature.
Note: I have kept the historical explanation limited to the information you supplied, rather than adding details that are not established in your source material.