కూర్పు వివరాలు | Composition Details
కూర్పు / Composition: రామాయణ శబ్దం
ప్రకృతి / Nature: శబ్దం
విషయం / Subject: శ్రీరాముని జీవిత చరిత్ర – రామాయణ ఘట్టాలు
రాగం / Raga: మోహన
తాళం / Tala: ఆది
రచయిత / Author: మేలట్టూరు కాశీనాధయ్య
నృత్యరూపకల్పన / Dance Composition: డా. వెంపటి చినసత్యం
తెలుగు సాహిత్యం
జతి
{ధం ధణ ధింధిమి ధిమితదికు} – 2
తద్ధికు తకుంతకుం తత్తతరి తరితరి
తత్తారితకుం తతతరి కిణనక
{తక్కిణాంత తక్కిణాంత కిటతక ఝం} – 2
తత్త ధిధి నంగుడు తత్తక నంతరి ఝంతరి కుంతరి కిటతక} – 2
తకిట తకిట తకిట తకిట తకిట
{తత్తరికిటతోం} – 3
పల్లవి
దశరధవర కుమారుడవైతివి – 12
దైవ కౌశి యాగము కాచితివి – 2
రసికుడ సీతను పెండ్లాడితివి – 2
రవికులమున బలవంతుడవైతివి – 2
ఝంతగిణాంతరి జాజాగదిదిం – 2
అంతట వనవాసము జేసితివి – 3
ఆడిన మాయామృగ వెంబడిబోతివి – 2
చింతిత ఇది మన వశమనుకుంటివి – 2
ధీను ధణంతక ధిత్తకిణాంతరి – 2
జఠాయు తెలుపగ వినుమని అతనికి – 2
చెడని పదవిగా నొసగెను వెనుక – 2
తత్తహిత్త హిత్త త్తాం తత్తహిత్త తదిగిణతోం – 2
హనుమంతునిచే అభయమొసగితివి – 2
అల సుగ్రీవుని ఆదరించితివి – 2
తతరి తరిత కిణ తరిత తరిత ఝం
తరిత తరిత ధణ తరిత తరిత ఝం
జయముగ వృక్షము చాటున నుంటివి – 2
శరమున వాలిని కూలనేసితివి – 2
హుంతక ణాంతక హుంతణాంత తక – 2
వానర సేనల దండు కూర్చితివి – 2
వారధి గట్టిగ బంధించితివి…….. – 2
దాగది గదిదిం దాదా గదిదిం – 2
శరణని వచ్చిన వాని గాచితివి – 2
హరి హరి హరి రణ బిరుదు గట్టితివి – 2
తక్కిట కిటతక తాకిటకిటఝం – 2
అసురుని కులమెల్ల హతము జేసితివి – 2
అరయ తమ్మునకు అభయమొసగితివి – 2
ధం ధం ధణధణ ధానుధణందణ – 2
లంకకెక్కి ఆ లంక కూల్చితివి – 2
అగ్గళించి రావణు దృంచితివి – 2
తధిమి తకిట తక ఝణుతరికిటతక – 2
పట్టము గట్టి విభీషణు లంకలో – 2
పెట్టి వెడలితివి సీత సమేతుడవై
లంకలో పెట్టి వెడలితివి సీత సమేతుడవై
అట్టి అయోద్య పట్టణమున మరి – 15
పట్టభద్రుడై ప్రబలిన రామా – 2
దిట్టముగా పెరుందేవిని గూడియు – 2
గట్టిగ భక్తుల పట్టి శుభములన్ – 2
కట్టడి చేసిన కరి వరద
పెట్టెద పదివేల సాష్టాంగ దండము పెంపుగ చూడుము
పరాకు రామ పరాకు రామ పరాకు లేకను
నాదిరి దిరిదిరి నంనం దిరిదిరి తాతా దిరిదిరి తళంగు తదిగిణ
తాంత తతరి తాం – 2
తత్త దింద – 2
తత్త త దింద – 2
తత్త తత్త దింద – 2
తత్త తత్త దింద తత్త దిందదింద – 2
తరికిటత దింద – 2
తరికిట తరికిట దింద – 2
తరికిట తరికిట తరికిట తరికిట తత్త దింద – 2
తరికిట తరికిట దింద – 2
తరికిట దింద – 2
తకతరికిటతక
ధిం ధిం ధిం ధిన్నకిటతక ధిం – 2
ధి ధి ధిన్నాకిటతక – 2
ధి ధిన్నాకిటతక – 2
ధిన్నాకిటతక – 2
తధిత్త ధిత్త తధిత్త ధిత్త ధిత్త ధిత్త
తద్ధి తఝం తధిగిణత
ధి తఝం తధిగిణత
తఝం తధిగిణత తధిగిణత తధిగిణత
తధితఝం తకతధిగిణత
ధితఝం తకతధిగిణత
తఝం తకతధిగిణత తకతధిగిణత తకతధిగిణత
తధితఝం తకధికు తధిగిణత
ధితఝం తకధికుతధిగిణత
తఝం తకధికుతధిగిణత తకధికుతధిగిణత తకధికుతధిగిణత
అర్థం – Meaning in Telugu
ఈ రామాయణ శబ్దంలో శ్రీరాముని జీవితంలోని ముఖ్యమైన ఘట్టాలను వరుసగా స్మరిస్తూ, ఆయనను స్తుతిస్తూ సాహిత్యం సాగుతుంది.
శ్రీరాముని జననం మరియు వివాహం
“దశరధవర కుమారుడవైతివి”
దశరథ మహారాజు కుమారుడైన శ్రీరాముడిగా అవతరించావు.
“దైవ కౌశి యాగము కాచితివి”
విశ్వామిత్ర మహర్షి యాగాన్ని రక్షించావు.
“రసికుడ సీతను పెండ్లాడితివి”
సీతాదేవిని వివాహం చేసుకున్నావు.
“రవికులమున బలవంతుడవైతివి”
సూర్యవంశంలో పరాక్రమశాలిగా వెలసావు.
వనవాసం మరియు సీతాపహరణ ఘట్టం
“అంతట వనవాసము జేసితివి”
తరువాత వనవాసానికి వెళ్లావు.
“ఆడిన మాయామృగ వెంబడిబోతివి”
మాయామృగమైన మారీచుని వెంబడించావు.
“జఠాయు తెలుపగ వినుమని అతనికి / చెడని పదవిగా నొసగెను వెనుక”
జటాయువు ద్వారా సీతాపహరణ విషయాన్ని తెలుసుకున్నావు; అనంతరం అతనికి తగిన గౌరవాన్ని ప్రసాదించావు.
హనుమంతుడు, సుగ్రీవుడు మరియు వాలి
“హనుమంతునిచే అభయమొసగితివి”
హనుమంతుని ద్వారా అభయాన్ని/ఆశ్రయాన్ని పొందిన సందర్భాన్ని సూచిస్తుంది.
“అల సుగ్రీవుని ఆదరించితివి”
సుగ్రీవునికి ఆశ్రయం ఇచ్చి ఆదరించావు.
“జయముగ వృక్షము చాటున నుంటివి / శరమున వాలిని కూలనేసితివి”
వృక్షం చాటునుండి బాణంతో వాలిని సంహరించావు.
వానరసేన మరియు లంకకు ప్రయాణం
“వానర సేనల దండు కూర్చితివి”
వానర సేనను సమీకరించావు.
“వారధి గట్టిగ బంధించితివి”
సముద్రంపై వారధిని నిర్మించి లంకకు వెళ్లే మార్గాన్ని ఏర్పరచావు.
“శరణని వచ్చిన వాని గాచితివి”
శరణు కోరినవారికి రక్షణ కల్పించావు.
రావణ సంహారం
“అసురుని కులమెల్ల హతము జేసితివి”
అసురుల సేనను సంహరించావు.
“అరయ తమ్మునకు అభయమొసగితివి”
శరణు కోరిన విభీషణునికి అభయం ఇచ్చావు.
“లంకకెక్కి ఆ లంక కూల్చితివి”
లంకకు వెళ్లి యుద్ధం చేసి లంకను జయించావు.
“అగ్గళించి రావణు దృంచితివి”
రావణుని సంహరించావు.
విభీషణ పట్టాభిషేకం మరియు అయోధ్యకు తిరుగు
“పట్టము గట్టి విభీషణు లంకలో”
విభీషణునికి లంక రాజ్యాన్ని అప్పగించావు.
“పెట్టి వెడలితివి సీత సమేతుడవై”
సీతాదేవితో కలిసి అక్కడి నుండి బయలుదేరావు.
“అట్టి అయోద్య పట్టణమున మరి / పట్టభద్రుడై ప్రబలిన రామా”
అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చి పట్టాభిషేకం పొంది రాజ్యాన్ని పాలించిన శ్రీరాముని స్తుతిస్తుంది.
చివరగా భక్తుడు శ్రీరామునికి సాష్టాంగ నమస్కారం సమర్పిస్తూ, ఆయనను దర్శించి కరుణ చూపమని ప్రార్థిస్తాడు:
“పెట్టెద పదివేల సాష్టాంగ దండము పెంపుగ చూడుము”
అంటే, నీకు పదివేల సాష్టాంగ నమస్కారాలను సమర్పిస్తున్నాను; దయతో నన్ను చూడమని ప్రార్థిస్తున్నాను.
English Lyrics
Jati
{Dham Dhana Dhindhimi Dhimitadiku} – 2
Taddhiku Takuntakum Tattatari Taritari
Tattaaritakum Tatatari Kinanaka
{Takkinanta Takkinanta Kitataka Jham} – 2
Tatta Dhidhi Nangudu Tattaka Nantari Jhantari Kuntari Kitataka} – 2
Takita Takita Takita Takita Takita
{Tattarikitatom} – 3
Pallavi
Dasharatha Vara Kumaarudavaitivi – 12
Daiva Kaushi Yaagamu Kaachitivi – 2
Rasikuda Seetanu Pendladitivi – 2
Ravikulamuna Balavantudavaitivi – 2
Jhantaginaantari Jaajagadidim – 2
Antata Vanavaasamu Jesitivi – 3
Aadina Maayamaṛga Vembadi Botivi – 2
Chintita Idi Mana Vashamanukuntivi – 2
Dheenu Dhanantaka Dhittakinaantari – 2
Jataayu Telupaga Vinumani Ataniki – 2
Chedani Padavigaa Nosagenu Venuka – 2
Tattahitta Hitta Ttaam Tattahitta Tadiginatom – 2
Hanumantuniche Abhayamosagitivi – 2
Ala Sugreevuni Aadarintivi – 2
Tatari Tarita Kina Tarita Tarita Jham
Tarita Tarita Dhana Tarita Tarita Jham
Jayamuga Vrukshamu Chaatuna Nuntivi – 2
Sharamuna Vaalini Koolanesitivi – 2
Huntaka Naanthaka Huntanaanta Taka – 2
Vaanara Senala Dandu Kurchitivi – 2
Vaaradhi Gattiga Bandhinchitivi – 2
Daagadi Gadidim Daadaa Gadidim – 2
Sharanani Vachina Vaani Gaachitivi – 2
Hari Hari Hari Rana Birudu Gattitivi – 2
Takkita Kitataka Taakitakitajham – 2
Asuruni Kulamella Hatamu Jesitivi – 2
Araya Tammunaku Abhayamosagitivi – 2
Dham Dham Dhanadhana Dhaanudhanandhana – 2
Lankakekki Aa Lanka Koolchitivi – 2
Aggalinchi Raavanu Drunchitivi – 2
Tadhimi Takita Taka Jhanutarikitataka – 2
Pattamu Gatti Vibheeshanu Lankalo – 2
Petti Vedalitivi Seeta Sametudavai
Lankalo Petti Vedalitivi Seeta Sametudavai
Atti Ayodhya Pattanamuna Mari – 15
Pattabhadrudai Prabalina Raamaa – 2
Dittamugaa Perundevini Gudiyu – 2
Gattiga Bhaktula Patti Shubhamulan – 2
Kattadi Chesina Kari Varada
Petteda Padivela Saashtaanga Dandamu Pempuga Choodumu
Paraaku Raama Paraaku Raama Paraaku Lekanu
Naadiri Diridiri Nannam Diridiri Taataa Diridiri Talangu Tadigina
Final Jati
Taanta Tatari Taam – 2
Tatta Dinda – 2
Tatta Ta Dinda – 2
Tatta Tatta Dinda – 2
Tatta Tatta Dinda Tatta Dindadinda – 2
Tarikitata Dinda – 2
Tarikita Tarikita Dinda – 2
Tarikita Tarikita Tarikita Tarikita Tatta Dinda – 2
Tarikita Tarikita Dinda – 2
Tarikita Dinda – 2
Taka Tarikitataka
Dhim Dhim Dhim Dhinnakitataka Dhim – 2
Dhi Dhi Dhinnakitataka – 2
Dhi Dhinnakitataka – 2
Dhinnakitataka – 2
Tadhitta Dhitta Tadhitta Dhitta Dhitta Dhitta
Taddhi Tajham Tadhiginata
Dhi Tajham Tadhiginata
Tajham Tadhiginata Tadhiginata Tadhiginata
Tadhitajham Takatadhiginata
Dhitajham Takatadhiginata
Tajham Takatadhiginata Takatadhiginata Takatadhiginata
Tadhitajham Takadhiku Tadhiginata
Dhitajham Takadhiku Tadhiginata
Tajham Takadhiku Tadhiginata Takadhiku Tadhiginata Takadhiku Tadhiginata
Meaning in English
The Ramayana Shabdam presents a sequence of important episodes from the life of Lord Rama, combining narrative lyrics with rhythmic jatis.
Rama’s birth and marriage
“Dasharatha Vara Kumaarudavaitivi”
You became the noble son of King Dasharatha.
“Daiva Kaushi Yaagamu Kaachitivi”
You protected the sacrificial ritual of Sage Vishwamitra.
“Rasikuda Seetanu Pendladitivi”
You married Sita.
“Ravikulamuna Balavantudavaitivi”
You became the powerful hero of the solar dynasty.
Exile and the search for Sita
“Antata Vanavaasamu Jesitivi”
You then entered the period of forest exile.
“Aadina Maayamaṛga Vembadi Botivi”
You went after the magical deer.
The composition then refers to learning about Sita’s abduction through Jatayu and continuing the search for her.
Hanuman, Sugriva and Vali
“Hanumantuniche Abhayamosagitivi”
The composition refers to the episode involving Hanuman and the assurance of protection.
“Ala Sugreevuni Aadarintivi”
You supported and protected Sugriva.
“Jayamuga Vrukshamu Chaatuna Nuntivi / Sharamuna Vaalini Koolanesitivi”
You remained concealed behind a tree and defeated Vali with an arrow.
The Vanara army and the bridge to Lanka
“Vaanara Senala Dandu Kurchitivi”
You assembled the Vanara army.
“Vaaradhi Gattiga Bandhinchitivi”
You established the bridge across the sea to Lanka.
“Sharanani Vachina Vaani Gaachitivi”
You protected one who came seeking refuge.
Ravana and the battle of Lanka
“Asuruni Kulamella Hatamu Jesitivi”
You destroyed the forces of the Asuras.
“Araya Tammunaku Abhayamosagitivi”
You granted protection to your younger brother/one who sought your protection, referring to Vibhishana in the narrative.
“Lankakekki Aa Lanka Koolchitivi”
You went to Lanka and conquered it.
“Aggalinchi Raavanu Drunchitivi”
You defeated and killed Ravana.
Vibhishana’s coronation and Rama’s return
“Pattamu Gatti Vibheeshanu Lankalo”
You established Vibhishana as the ruler of Lanka.
“Petti Vedalitivi Seeta Sametudavai”
You departed with Sita.
“Atti Ayodhya Pattanamuna Mari / Pattabhadrudai Prabalina Raamaa”
You returned to Ayodhya, were crowned, and ruled as Rama.
The composition concludes with a deeply devotional salutation to Rama:
“Petteda Padivela Saashtaanga Dandamu Pempuga Choodumu”
The devotee offers countless prostrations to Rama and asks him to look upon them with grace.